Avrupa’da siyasi tansiyon giderek yükseliyor. Bu yükselişle birlikte, kıtanın yaklaşık 80 yıldır sürdürdüğü yerleşik düzenin bozulma ihtimali her geçen gün daha güçlü bir olasılık hâline geliyor.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında tesis edilen görece huzur ortamı, bugün ciddi bir sınamadan geçiyor. Özellikle Rusya–Ukrayna savaşı, Avrupa kıtasını adeta diken üstünde bıraktı. NATO’nun doğuya doğru genişleme süreciyle başlayan bu çatışmanın en büyük yansımalarının, Ukrayna’ya siyasi ve askeri destek veren Kıta Avrupası’nda hissedilmesi kaçınılmaz görünüyor.

Avrupa’nın yeterince hesaba katamadığı bazı jeopolitik ve ekonomik gerçeklikler, kıtanın zor bir döneme girmesine zemin hazırladı. 2025 yılında belirginleşen siyasi belirsizliklerin, 2026’da daha da artarak devam etmesi muhtemel.

Bu sürecin en çarpıcı örneklerinden biri, Avrupa Birliği’nin lokomotifi konumundaki Almanya’da yaşanıyor. Almanya’nın elektrikli araç dönüşümünde Çin’in gerisinde kalması, ülke ekonomisinde ciddi yaralar açmaya başladı. Buna paralel olarak Rusya’nın Avrupa’ya yönelik sertleşen söylemleri, kıta genelinde güvenlik endişelerini derinleştiriyor.

Öte yandan Avrupa’da yükselen ırkçı söylemler, özellikle göçmen nüfus üzerinde ciddi bir korku ve tedirginlik oluşturuyor. Kıta, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk kez böylesine güçlü bir güvenlik kaygısıyla karşı karşıya bulunuyor.

Ekonomik veriler de bu tabloyu destekler nitelikte. Avrupa’da yaşayan toplumların önümüzdeki dönemde daha fazla ekonomik zorlukla karşılaşması olası görünüyor. Bu perspektiften bakıldığında, yeni dönemin potansiyel kriz merkezlerinden biri olarak görülen Kuzey Avrupa bölgesi, kıtanın hiç olmadığı kadar huzursuz günler yaşayabileceğinin işaretlerini veriyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında şu tespit yapılabilir: Kıta Avrupası, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk kez politikalarını ekonomi ve refah merkezli yaklaşımlardan uzaklaştırarak, güvenlik odaklı bir çizgiye kaydırıyor. Savunma harcamaları, devlet bütçelerinde giderek daha büyük paylar almaya başladı.

Başta Almanya olmak üzere, zorunlu askerliği uzun yıllar önce kaldırmış ülkelerde bu uygulama yeniden tartışma konusu hâline geldi. Sınır güvenliğini artırmaya yönelik adımlar hız kazanırken, Batı dünyasının siyasi söylemi ve stratejileri de yükselen tansiyona göre yeniden şekilleniyor.

Alışageldiğimiz Avrupa’nın dışında, yeni bir Kıta Avrupası ile karşı karşıyayız. Kıtaya yön veren siyasi aktörlerin değişimine sıkça tanıklık ediyoruz. Bu değişim yalnızca aktörlerle sınırlı değil; aynı zamanda siyasi kalıplar ve değer setleri de dönüşüm geçiriyor.

Gücünün önemli bir kısmını yitirmiş bir Avrupa ile karşı karşıya kalmamız artık uzak bir ihtimal değil. Ekonomi, refah ve insan hakları söylemleriyle varlığını sürdürmeye çalışan Avrupa’nın, yükselen tansiyon karşısında öncelikli ve neredeyse tek gündem maddesi “güvenlik” hâline gelmiş durumda.

Yeni Avrupa; yeni stratejiler, yeni siyasi pragmatizmler ve yeniden şekillenen bir kıta demek. İşte bugün tanıklık ettiğimiz Avrupa tam olarak budur. Olası Rusya–Çin tehdidine karşı kendini koruma refleksiyle, birçok alanda taviz vermek zorunda kalacaktır.

Bu noktada Avrupa’nın, Rusya ve Çin karşısında kendisine yardımcı olabilecek en önemli ülke olarak Türkiye’yi görmesinin temelinde güven duygusu yatmaktadır. Cumhurbaşkanımızın; Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump ile doğrudan iletişim kurabilmesi, Türkiye’yi Avrupa açısından güvenilir ve stratejik bir ortak konumuna taşımaktadır. Bu durum, Avrupa’nın güvenlik denkleminde ülkemizin neden vazgeçilmez bir aktör olarak görüldüğünü açıkça ortaya koymaktadır.

Son Söz

Türkiye’nin dış politikada benimsediği bağımsız ve çok yönlü yaklaşım, tüm devletlerle diyalog kurabilme kabiliyeti kazandırmıştır. Batı dünyası, özellikle de Avrupa, Rusya–Çin tehdidine karşı diplomasi yoluyla denge sağlayabilecek yegâne ülkenin Türkiye olduğunun farkındadır. Yükselen tansiyonu düşürebilecek en güçlü aktörlerden birinin Türkiye olduğunu çok iyi biliyorlar.

Zaman bize neler gösterecek, hep birlikte yaşayıp göreceğiz.